चैत्र - २६, काठमाडौं । नव गठित सरकारले हाल अवलम्बन गरेको हप्तामा पाँच दिन मात्र सरकारी कार्यालय सञ्चालन गर्ने निर्णयले प्रशासनिक कार्यप्रवाहमा केही सहजता ल्याएको भए पनि यसको प्रत्यक्ष प्रभाव स्वास्थ्य सेवामा पर्ने देखिन्छ। विशेषगरी सरकारी अस्पतालहरूमा सेवा लिन आउने सर्वसाधारण नागरिकहरूका लागि शनिबार र आइतबार ओपिडी (OPD) सेवा बन्द हुँदा उपचारमा पहुँच सीमित हुने सम्भावना बढेको छ।

स्वास्थ्य सेवा जस्तो संवेदनशील र अत्यावश्यक क्षेत्रमा समयको सीमितता लागू गर्नु सधैं उपयुक्त नहुन सक्छ। त्यसैले वर्तमान सन्दर्भमा अस्पताल सेवाको पुनर्संरचना आवश्यक देखिन्छ। यदि अस्पतालहरूले सप्ताहन्त (शनिबार र आइतबार) मा पनि ओपिडी सेवा सञ्चालन गर्ने व्यवस्था मिलाउन सके, त्यसले सेवा प्रवाहलाई थप प्रभावकारी बनाउन सक्छ।यसका लागि एक व्यवहारिक मोडालिटी अपनाउन सकिन्छ। शनिबारका दिन “विस्तारित अस्पताल सेवा (EHS)” अन्तर्गत ओपिडी सेवा सञ्चालन गर्ने र आइतबार विशेष रूपमा सामाजिक सुरक्षा कोषमा आबद्ध सेवाग्राहीहरूका लागि सेवा उपलब्ध गराउने व्यवस्था गर्न सकिन्छ। यसले सेवा वितरणमा विविधता ल्याउनुका साथै लक्षित वर्गलाई सहज पहुँच पनि सुनिश्चित गर्छ।यस्तो प्रणाली सफल बनाउन स्वास्थ्यकर्मीहरू—जस्तै चिकित्सक, नर्सिङ स्टाफ तथा प्राविधिक कर्मचारीहरूलाई अतिरिक्त प्रोत्साहन (इन्सेन्टिभ) प्रदान गर्नु अपरिहार्य हुन्छ। हप्तामा एक दिन मात्र बिदा लिएर अर्को दिन अतिरिक्त सेवा दिन इच्छुक कर्मचारीहरूका लागि आर्थिक तथा व्यवसायिक प्रोत्साहनले उनीहरूको मनोबल बढाउनेछ। यसले सेवाको निरन्तरता कायम राख्दै जनस्वास्थ्यमा सकारात्मक प्रभाव पार्न सक्छ।यसका साथै, अत्यावश्यक सेवाबाट कुनै पनि नागरिक वञ्चित नहुने सुनिश्चित गर्नु राज्यको दायित्व हो। सप्ताहन्तमा पनि सेवा विस्तार गर्दा आकस्मिक अवस्थाहरूमा मात्रै होइन, नियमित स्वास्थ्य जाँच तथा उपचारका लागि समेत सहज वातावरण सिर्जना हुन्छ।

यद्यपि, यस्ता परिवर्तनहरू कार्यान्वयन गर्नु अघि विगतमा सञ्चालन भएका प्रणालीहरू र हालको प्रस्तावित मोडालिटीबीच गहिरो अध्ययन र तुलना आवश्यक छ। कुन प्रणाली दीर्घकालीन रूपमा प्रभावकारी हुन्छ भन्ने निष्कर्षमा पुग्न तथ्यमा आधारित विश्लेषण अनिवार्य हुन्छ।

अन्ततः, स्वास्थ्य सेवा सुधारको यो बहसमा अस्पताल प्रमुखहरू, नीति-निर्माताहरू र सम्बन्धित विज्ञहरूको भूमिका महत्वपूर्ण रहनेछ। उनीहरूको अनुभव र दूरदृष्टिले नै यस्तो पहललाई व्यवहारमा उतार्न सहयोग पुर्‍याउनेछ।